Τι είναι οι ουσίες που καταστρέφουν το όζον (ODS)

Η στιβάδα του όζοντος είναι μια συγκέντρωση μορίων όζοντος στη στρατόσφαιρα. Περίπου το 90% του όζοντος του πλανήτη βρίσκεται στη εν λόγω στιβάδα. Το στρώμα της ατμόσφαιρας της Γης που μας περιβάλλει ονομάζεται τροπόσφαιρα.

Η στρατόσφαιρα, το επόμενο ανώτερο στρώμα, εκτείνεται περίπου 10-50 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης. To όζον της στρατοσφαιρας είναι ένα φυσικό αέριο που φιλτράρει την υπεριώδη (UV) ακτινοβολία του ήλιου. Η μειωμένη στιβάδα όζοντος έχει σαν αποτέλεσμα περισσότερη ακτινοβολία να φτάσει στην επιφάνεια της Γης. Για τους ανθρώπους, η υπερβολική έκθεση σε ακτίνες UV μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο του δέρματος, καταρράκτη και εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα. Η αυξημένη ακτινοβολία UV μπορεί επίσης να οδηγήσει σε μειωμένη απόδοση των καλλιεργειών και διαταραχές στην τροφική αλυσίδα των θαλάσσιων οργανισμών. Η ακτινοβολία UV έχει επίσης άλλες βλαβερές επιδράσεις.

Η εξάντληση του στρώματος του όζοντος προκαλείται από την απελευθέρωση χλωροφθορανθράκων (CFCs), υδροφθορανθράκων (HCFCs) και άλλων ουσιών που καταστρέφουν το όζον (ODS), οι οποίες χρησιμοποιούνταν ευρέως ως ψυκτικά, μονωτικοί αφροί και διαλύτες. Η περιγραφή που ακολουθεί επικεντρώνεται στα CFCs, αλλά είναι σχετική για όλα τα ODS. Αν και τα CFCs είναι βαρύτερα από τον αέρα, τελικά μεταφέρονται στη στρατόσφαιρα σε μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει από 2 έως 5 χρόνια. Οι μετρήσεις των CFCs στη στρατόσφαιρα γίνονται από μπαλόνια, αεροσκάφη και δορυφόρους. Όταν τα CFCs και οι HCFCs φτάνουν στη στρατόσφαιρα, η υπεριώδης ακτινοβολία από τον ήλιο τους προκαλεί να διασπαστούν και να απελευθερώσουν άτομα χλωρίου τα οποία αντιδρούν με το όζον, ξεκινώντας χημικούς κύκλους καταστροφής του όζοντος, που εξαντλούν το στρώμα του όζοντος. Ένα άτομο χλωρίου μπορεί να διασπάσει περισσότερα από 100.000 μόρια όζοντος. Οι ουσίες που καταστρέφουν το όζον αποτελούνται από άτομα χλωρίου (Cl), φθορίου (F) ή/και βρωμίου (Br) και λόγω της σταθερής χημικής σύνθεσης του μορίου τους έχουν την ικανότητα να διεισδύουν στη στρατόσφαιρα, όπου καταστρέφουν το στρώμα του όζοντος. Οι συνήθως χρησιμοποιούμενες ουσίες είναι οι εξής:

Στις εγκαταστάσεις κλιματισμού και ψυκτικών μέσων

CFCs (Χλωροφθοράνθρακες) – (Η παραγωγή και η χρήση τους έχουν απαγορευτεί εδώ και πολλά χρόνια)
CFC-11 (Τριχλωροφθοράνθρακας – CCL3F)
CFC-12 (Διφθοράνθρακας – CCL2F2)
HCFC (Υδροχλωροφθοράνθρακες)
HCFC-22 (Χλωροδιφθορομεθάνιο –CHCLF2)

Σε πυροσβεστήρες/προστασία από πυρκαγιές/πυράντοχες εγκαταστάσεις

Αέριο (Halon) Halon 1301 (Βρωμοτριφθορομεθάνιο–CF3Br) Halon 1211 (Βρωμοχλωροδιφθορομεθάνιο–CF2BrCl)
Halon 1211 (Bromochlorodifluoromethane–CF2BrCl)

Μεθοδολογία Έπιθεώρησης

Η επιθεώρηση διεξάγεται από επιθεωρητή της Alpha Environmental Laboratories IKE για τον εντοπισμό και τον προσδιορισμό των ουσιών που καταστρέφουν το όζον (ODS) σε εγκαταστάσεις κλιματισμού και ψυκτικών μέσων. Η έρευνα περιλαμβάνει α) τον έλεγχο όλων των διαθέσιμων σχετικών πληροφοριών αυτών των εγκαταστάσεων, όπως (ετικέτα, εγχειρίδια, έγγραφα συντήρησης και αγοράς) β) επικοινωνία με τον προμηθευτή / κατασκευαστή / εγκαταστάτη ή συντηρητή της συσκευής (όπου είναι εφικτό).